Portfolio | Agnieszka Bednarz

Portfolio

Agnieszka Bednarz

Portfolio

Agnieszka Bednarz

O mnie

Projekty

Kontakt

Zszywka

Architektura krajobrazu

Placemaking

Architektura społeczna

Łódź Bałuty

01 problem

Problematyka miasta

Łódź od momentu transformacji ustrojowej na przełomie lat 80. i 90. XX wieku weszła w długotrwałą spiralę miasta kurczącego się – naznaczoną kryzysem gospodarczym, odpływem mieszkańców i stopniową degradacją tkanki mieszkaniowej.

Prowadzona od początku lat 2010 rewitalizacja, mimo dużego zasięgu terytorialnego i jasno określonych ram formalnych, w praktyce koncentruje się głównie na obszarach centralnych oraz przestrzeniach o wysokim potencjale wizerunkowym i komercyjnym – widocznych, reprezentacyjnych i atrakcyjnych medialnie. Dzielnice takie jak Bałuty, mimo swojej skali, gęstości zaludnienia i kluczowego znaczenia dla struktury miasta, pozostają w dużej mierze poza realnym obszarem działań rewitalizacyjnych. Paradoksalnie dzieje się tak również w bezpośrednim sąsiedztwie jednego z największych atraktorów miejskich – Manufaktury – którego oddziaływanie nie przekłada się na poprawę jakości przestrzeni mieszkaniowych tej dzielnicy, pozostawionej w dużej mierze samej sobie.

Problematyka miasta

Podwórka kamienicowe zostały wybrane jako przedmiot opracowania nieprzypadkowo – są one najbardziej bezpośrednią, codzienną przestrzenią życia mieszkańców oraz najmniejszą jednostką półprywatnej, którą też w niektórych przypadkach możemy zaliczyć do półpublicznej przestrzeni miejskiej, w której nawet niewielkie, dobrze zaprojektowane interwencje mogą realnie poprawić komfort, bezpieczeństwo i relacje sąsiedzkie.

Jednocześnie skala ta umożliwia aktywne zaangażowanie mieszkańców – wynikające z ich bezpośredniego interesu i poczucia sprawczości – a także tworzy realne pole do łączenia oddolnych działań z systemowym wsparciem miasta, programami rewitalizacyjnymi i finansowaniem zewnętrznym. Projekt traktuje więc podwórka Bałut jako punkt wyjścia do szerszej refleksji nad rewitalizacją „od środka” – opartą na codzienności mieszkańców, a nie wyłącznie na wizerunku miasta.

Badania terenowe

„Dziecko nie może się tu bawić, bo się przewróci albo coś mu ukradną. Boję się je tam puścić.”

Brak przestrzeni do zabawy – 100% dzieci wskazało brak miejsca do aktywności

Poczucie zagrożenia – zwłaszcza na zamkniętych podwórkach typu „studnia”

Chęć przebywania wśród zieleni i rówieśników

Brak przestrzeni do zabawy – 100% dzieci wskazało brak miejsca do aktywności

Poczucie zagrożenia – zwłaszcza na zamkniętych podwórkach typu „studnia”

Chęć przebywania wśród zieleni i rówieśników

„To podwórko nie jest nasze. Każdy wchodzi, wychodzi, robi co chce.”

Brak infrastruktury codziennej – ławki, zieleń, strefy odpoczynku (100% wskazań)

Dominacja aut – 80% krytykowało parkowanie na podwórkach

Zła komunikacja z zarządcami – 60% wskazało na nieskuteczne działania administracji

Brak infrastruktury codziennej – ławki, zieleń, strefy odpoczynku (100% wskazań)

Dominacja aut – 80% krytykowało parkowanie na podwórkach

Zła komunikacja z zarządcami – 60% wskazało na nieskuteczne działania administracji

Poczucie braku bezpieczeństwa – 100% narzekało na brak bram, zły stan domofonów

Brak warunków do kontaktów sąsiedzkich – brak ławek i przestrzeni do odpoczynku

Potrzeba powrotu do integracji – wspominają dawną troskę o wspólne miejsce

Poczucie braku bezpieczeństwa – 100% narzekało na brak bram, zły stan domofonów

Brak warunków do kontaktów sąsiedzkich – brak ławek i przestrzeni do odpoczynku

Potrzeba powrotu do integracji – wspominają dawną troskę o wspólne miejsce

„Fajnie by było coś posadzić, zrobić po swojemu, jak kiedyś. Ale dziś to się człowiek nawet

nie poczuje, że to jego. Teraz nikogo

nie znam.”

„Fajnie by było coś posadzić, zrobić po swojemu, jak kiedyś. Ale dziś to się człowiek nawet nie poczuje, że to jego. Teraz nikogo nie znam.”

Kiedy rewitalizacja przestaje być o ludziach, traci swój sens.

Projekt przywraca pierwotne znaczenie działań miejskich — skupiając się nie na estetyce przestrzeni i powierzchownej przemianie, lecz na poprawie jakości życia mieszkańców.

02 idea

“Oddolna rewitalizacja”

Projekt zakłada oddolne podejście do rewitalizacji podwórek – jako proces rozłożony w czasie, oparty na realnym zaangażowaniu lokalnej społeczności. W centrum założeń znajduje się potrzeba odzyskania przestrzeni wspólnej: zielonej, otwartej, funkcjonalnej i bezpiecznej. Ważną rolę odgrywa tu wprowadzenie rozwiązań elastycznych – takich jak dom sąsiedzki czy modularne zestawy zieleni – które odpowiadają na zróżnicowane potrzeby użytkowników. Kluczowe są również działania wspierające partycypację i współodpowiedzialność mieszkańców – od konsultacji i warsztatów po przekazywanie części przestrzeni do współzarządzania. Celem jest nie tylko fizyczna poprawa stanu podwórek, ale trwała zmiana relacji społecznych i sposobu użytkowania wspólnej przestrzeni

“Oddolna rewitalizacja”

Wybrany kwartał projektowy – Bałuty, Łódź

Obszarem projektu jest kwartał zabudowy położony w centrum historycznych Bałut – jednej z najbardziej charakterystycznych i zarazem problematycznych dzielnic Łodzi. Miejsce to cechuje się silnym zakorzenieniem historycznym, a jednocześnie dużym deficytem jakości przestrzeni. Analizy wykazały zdegradowaną strukturę własności, brak spójnej zieleni, nadmiar aut i ograniczoną dostępność przestrzeni publicznej. Wyboru tego konkretnego kwartału dokonano z uwagi na jego modelowy charakter – jest to typowy przykład łódzkiej zabudowy pierzejowej z dużym potencjałem przekształceń. Przeprowadzone badania terenowe i rozmowy z mieszkańcami ujawniły nie tylko liczne problemy przestrzenne, ale też silną potrzebę zmiany i gotowość do zaangażowania się w proces transformacji.

Wybrany kwartał projektowy – Bałuty, Łódź

03 model działania

Impuls do życia między budynkami.

Dom sąsiedzki włącza nieużywane przestrzenie w codzienny obieg mieszkańców, budując więzi i aktywność.

04 projekt

Problem przestrzeni podwórek w Łodzi

Łódź, jako klasyczny przykład miasta typu shrinking city, od lat mierzy się z konsekwencjami demograficznego i ekonomicznego regresu. Szczególnie dotknięte tym zjawiskiem są śródmiejskie kwartały zabudowy z przełomu XIX i XX wieku – gęste, wielofunkcyjne, ale dziś często zdegradowane i niedostosowane do współczesnych potrzeb. Podwórka – kiedyś miejsca codziennych spotkań i aktywności – stały się przestrzeniami marginalizowanymi, przeznaczonymi głównie na parkowanie i gospodarkę odpadami. Wpływa to nie tylko na estetykę i funkcjonalność przestrzeni, ale też na poczucie wspólnotowości, bezpieczeństwa i jakość życia mieszkańców.

“Oddolna rewitalizacja”

Problem przestrzeni podwórek w Łodzi

“Oddolna rewitalizacja”

skala

urbani

styczna

skala

urbani

styczna

ZSZYWKA

DOM

SĄSIEDZKI

ZSZYWKA

DOM

SĄSIEDZKI

Schemat

funkcjonalny

Edukacja/kultura

przestrzeń warsztatowa

pracownia komputerowa – przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu

sale zamknięte do nauki (też do korepetycji)

przestrzeń co-workingowa/nauki

czytelnia społeczna / punkt wymiany książek

Funkcje wspierające

punkt doradczy / dyżury ekspertów (np. prawo, psycholog, urzędnik miasta, zieleń miejska, łącznik ze administratorem wspólnoty)

tablica ogłoszeń / punkt informacji lokalnej

miejsce wymian sąsiedzkich

Wsparcie techniczne

warsztat

wypożyczalnia rowerów

wypożyczalnia sprzętów (sprzętu ogrodniczego, grilla, leżaki)

Funkcje uzupełniające

recepcja (opiekun domu)

szatnia

pomieszczenie socjalne

Tożsamość historyczna

Jatki Tanfaniego

Hala targowa powstała w 1902 roku jako część kompleksu targowiska na ówczesnym placu Bazarowym (dziś Piastowskim). Budynek, zaprojektowany przez Dawida Landego na zlecenie barona Giuseppe Tanfaniego, był jednym z najnowocześniejszych obiektów handlowych początku XX wieku. Zespół czterech pawilonów tworzył regularny układ czworoboczny, dopasowany do formy placu, z wewnętrznym dziedzińcem i charakterystyczną lampą oświetlającą całą przestrzeń.

Każdy z pawilonów posiadał charakterystyczne hełmy wieńczące narożniki. Szczególnym elementem była dekoracyjna linia gzymsów, podkreślająca horyzontalny rytm elewacji i nadająca obiektowi monumentalny charakter. Elewacja była bardzo rytmiczna dzięki symetrycznemu rozmieszczeniu stolarki drzwiowej. Skala i forma hali nadawały ulicy Bazarowej reprezentacyjny charakter – przestrzeń wokół pełniła funkcję miejskiego forum, tętniącego codziennym handlem. Wewnątrz znajdowało się około 145 sklepów rozmieszczonych wzdłuż zadaszonych pasaży, w tym także kwartał rybny, od którego nazwę wzięła pobliska ulica Rybna.

Obiekt służył lokalnemu handlowi do czasu II wojny światowej. W okresie okupacji został włączony w granice getta i pełnił także funkcję miejsca egzekucji. Po wojnie hala stopniowo traciła na znaczeniu, a w latach 70. XX wieku podjęto decyzję o jej rozbiórce. Budynek uznano za przestarzały, niefunkcjonalny i kolidujący z nową wizją zagospodarowania przestrzennego. Rozbiórka ostatecznie zatarła materialny ślad po jednym z najważniejszych obiektów handlowych przedwojennej Łodzi.

układ

Kluczową cechą projektu jest jego elastyczność funkcjonalna. Poszczególne pomieszczenia mogą zmieniać swoją rolę w zależności od potrzeb – coworking może w kilka chwil zamienić się w salę warsztatową, a czytelnia połączona z kuchnią – w wynajmowaną salę na przyjęcia rodzinne. Przesuwne ściany, możliwość wydzielania stref oraz przemyślane umiejscowienie toalet i zaplecza technicznego sprawiają, że poszczególne części budynku mogą funkcjonować niezależnie. Dzięki temu dom sąsiedzki może działać dynamicznie i odpowiadać na zmieniające się potrzeby mieszkańców – zarówno na co dzień, jak i przy okazji wydarzeń specjalnych.

strefy

Dom sąsiedzki został zaplanowany z wyraźnym podziałem na trzy strefy użytkowe: strefę aktywności, reprezentacyjną oraz strefę skupienia. Taki układ przestrzenny pozwala na jednoczesne funkcjonowanie różnych grup użytkowników – od najmłodszych spędzających czas w strefie dla dzieci, przez seniorów uczestniczących w spotkaniach, po osoby korzystające z przestrzeni do cichej nauki. Lokalizacja wejść, zaplecza technicznego i sanitariatów została tak przemyślana, by poszczególne strefy mogły działać niezależnie i nie kolidować ze sobą.

funkcje

Program domu sąsiedzkiego opiera się na pięciu komplementarnych funkcjach. Funkcja integrująca obejmuje m.in. salę spotkań i kuchnię społeczną, umożliwiające organizację wspólnych posiłków, gier planszowych czy zebrań wspólnotowych. Funkcja edukacyjno-kulturalna to przestrzeń warsztatowa, komputerowa czy czytelnia społeczna, wspierająca edukację i przeciwdziałająca wykluczeniu cyfrowemu. Funkcje wspierające obejmują punkt doradczy, miejsce dyżurów ekspertów oraz strefę informacji lokalnej. Wsparcie techniczne zapewnia dostęp do wypożyczalni narzędzi i rowerów, a funkcje uzupełniające – zaplecze socjalne, szatnię, recepcję i sanitariaty – umożliwiają sprawne funkcjonowanie całego budynku.

05 rysunki koncepcyjne